Buurman Poetin

Buurman Poetin

Buurman Poetin kuiert heen en weer
tussen zijn Kremlin en zijn datsja,
continue kijkend naar ons huis.
 
Op dat smalle stukje grond van
steen en plastic broedt hij ideeën uit
om zich aan ons oog te onttrekken.
 
Mogelijk de schutting verhogen,
zoals rond zijn datsja, dat half
verborgen is voor de buren.
 
We zouden kunnen onderhandelen;
wij accepteren die hoge,
wettelijk verboden schutting.
 
Maar dan moeten wel die palen met gaas,
tussen onze en zijn schutting, om zijn
boundary te duiden, verwijderd worden.
 
Het is een soort niemandsland, een breedte
van een grote voet, met brandnetel,
akkerwinde en braamstruik als valstrikken.
 
En dan te bedenken dat vooraan, 
tussen zijn vesting en ons huis
een klein huisje geklemd zit
 
bewoond door vier gevluchte Oekraïners,

vrouw, man en twee kinderen.

Dank aan James Joyce - Brendan Behan

James Joyce
[1882-1941]

Originele titel: Thanks to James Joyce

Vertaling: Hans van den Bos

Dank aan James Joyce

Hier in de Rue St. André des Arts
In een Arabische kroeg, bezopen,
Verklaar ik je aan een leergierige Fransman,
Ex-G.I.’s en een Rus, ook bezopen.
Alle die dingen die je hebt neer gepend, prijs ik
Onderwijl, in Frankrijk, zuip ik in ruil Pernod:
We zijn trots op je als schrijver
En dankbaar voor de Calvados die we je 

                                                     schuldig zijn.
 
Als ik jou was
En jij mij
Les Halles verlatend
Al die cognac binnenhoudend,
In een schreeuwende volle buik,
Zou je ter ere van mij een gedicht of twee schrijven.

Oscar Wilde - Brendan Behan

Originele titel: Oscar Wilde

Het graf van Oscar Wilde
op de begraafplaats Père Lachaise
in Parijs, Frankrijk.
Het duurde negen tot tien maanden
om het te voltooien
door de beeldhouwer Jacob Epstein,
met een bijbehorende sokkel
van Charles Holden
en een inscriptie gebeiteld
door Joseph Cribb.

Vertaling: Hans van den Bos 


Oscar Wilde
 
                 Voor Seán O’Sullivan
 
Oscar Wilde, Poète et Dramaturge, 

né à Dublin le 15 Octobre, 1856, 

est mort dans cette maison le 30 Novembre, 1900
 
Na al de conflicten,
die hij in zijn leven veroorzaakte,
verwoest door angst,
ligt uitgestrekt in de schemer,
het vrolijke losbandige lijf
zwijgzaam in het donker,
stil, de rouw-kaarsen druipen.
Het elegante lichaam,
de krachtige blik, leeg
in een koude kale kamer
met een conciërge die kwaad is
vanwege te veel aandacht
voor een vreemde pimpelaar
die vertrok zonder de fooi
van tien procent te betalen.
Verdreven uit de Flore
naar een vrome woestijn,
is de jonge prins der zonde
een verlepte vrek geworden,
het gouden juweel van de lust
ver achter zich gelaten,
geen Pernod om hem te troosten
alleen wijwater,
de jonge koning van de Schoonheid
een verkrachte Narcissus,
als de ster van de reine Maagd
op het water straalt.
 
Envoi
Verrukkelijk is het pad der zonde
maar een gewijde dood is een habijt.
Een jofele vent was je, Oscar,
in alle opzichten.

Van Homoboeken tot Duivelsverzen

Eerder gepubliceerd in: Rotterdam Vandaag & Morgen, 11 mei 2015 en in Joyceance 31 december 2015

Naar aanleiding van een advertentie in Het Vrije Volk solliciteerde ik in 1968 naar de vacature voor 'assistent in de boekhandel'. Na een persoonlijk gesprek in de winkel op de Middellandstraat werd ik verkozen boven zo'n dertig andere sollicitanten. 

De eerste zes maanden bracht ik door in de  winkel in Rotterdam en daarna zes jaar in het filiaal in Dordrecht, hoewel ik regematig moest invallen in Rotterdam.

Wekenlang mocht ik niets anders doen dan boeken recht zetten en stoffen, de klanten moest ik doorverwijzen naar mijn chef. Na verloop van tijd was het mij toegestaan kranten en tijdschriften af te rekenen. Maar na een paar maanden mocht ik ook de andere klanten helpen. Er gingen regelmatig klanten rechtstreeks naar het kantoortje achter in de winkel. De klant kwam daarna met een pakje waar de prijs op geschreven stond naar de kassa en ik moest dat bedrag dan met hem afrekenen. Toen dit verschillende keren gebeurd was, vroeg ik mijn baas, wat er in die pakjes zat, waarop hij kribbig reageerde met de woorden : 'Dat gaat je geen bliksem aan'.

Op zekere dag, ik was alleen in de winkel, kwamen er twee mannen binnen. Zij liepen eerst wat rond te kijken, waarna een van hen naar de toonbank kwam en vroeg of we ook homo lectuur in voorraad hadden. Ik wees hem een kastje met boeken, waarin schrijvers stonden als Reve, Van Deijssel, Blaman, Baldwin, Genet, Couperus, Isherwood, enz. Hij zei dat hij die niet bedoelde, hij wilde iets met foto's. Ik vertelde hem dat we zulke boeken niet in de voorraad hadden en ze verlieten zonder iets te kopen de winkel. Toen kort daarna mijn baas terug kwam vertelde ik hem over de twee mannen. Hij schrok, ging naar de telefoon, belde zijn vriend, die ook regelmatig klussen voor hem deed en verzocht hem zo snel mogelijk langs te komen. Hij was er binnen een uur en sjouwde zo'n tien volle dozen naar zijn auto en reed er mee weg. Later drong het tot me door, dat die twee mannen van de recherche waren en dat er in die pakjes, die van achter kwamen, boeken zaten die niet door de christelijke beugel konden.

Jaren later, ik was reeds lang de eigenaar van de boekhandel, verscheen het wereldberoemdeboek 'The Satanic Verses' van Salman Rushdie, waarvan een vertaling verscheen in 1989. Om dat boek werd hij in 1989 getroffen door een zogenaamde fatwa van de Iraanse moslim-geestelijke Khomeini, waardoor hij vogelvrij werd verklaard en kon worden vervolgd.

Ik was zo onder de indruk van dat gedoe, dat ik vond dat ik het boek extra aandacht moest geven. Ik verhoogde de bestelling die ik geplaatst had bij de uitgever met enkele tientallen en toen zij binnen kwamen richtte ik er de etalage mee in. Ik plaatste het boek 'Massa en macht' van Elias Canetti op een verhoging midden in de etalage en omwikkelde die verhoging met een zwart zijden laken en spreidde het laken verder over de bodem van de etalage . Aan de voet van die verhoging zette ik een stapeltje Rushdie's met daar omheen boeken die vroeger in allerlei landen verboden waren; o.a. titels van Joyce, Lawrence, Nabokov, Henry Miller, de Sade, Solsjenitsin, enz.

Van alle kanten, werd er via de pers gewaarschuwd voorzichtig te zijn met het naar voren brengen van De duivelsverzen. Ik trok me er niet veel van aan, maar schrok wel een beetje toen ik schreeuwende mensen met spandoeken aan zag komen, maar gelukkig passeerden zij mijn winkel, zonder zelfs maar een blik in de etalage te werpen. Kort daarna hoorde ik dat er een demonstratie tegen het boek was geweest op de Coolsingel bij De Slegte. Waarom? Ik nam aan, dat deze tweedehands boekhandel geen Duivelsverzen in voorraad had. Het boek was te nieuw en nog niet gestolen.

Na een paar dagen kreeg ik bezoek van een jongen van ongeveer twaalf, die mij in plat Rotterdams vertelde dat zijn vader, die uit Marokko kwam, het niet goed vond dat mijn winkel het boek van Rushdie verkocht. Ik zei hem, dat zijn vader dat mocht vinden, maar dat ik tegenwoordig in Nederland zelf mag uitmaken wat ik verkoop. Hij bedankte me heel beleefd voor mijn antwoord en verliet de winkel.

Een ander bezoek kreeg ik een week later. Een mij onbekende vrouw van rond de veertig kwam de winkel in met een bos bloemen. Zij overhandigde mij de bloemen met de woorden: 'Ik vind het zo moedig van u dat u dat boek verkoopt. Ze moeten die pokke Turken allemaal het land uittrappen. Nederland is van de Nederlanders.' Ik gaf haar de bloemen terug en zei dat ik die etalage niet had gemaakt om moslims te pesten, maar ter ere van Salmon Rushdie en ik vroeg of ze zo snel mogelijk mijn winkel wilde verlaten.

De volgende dag heb ik de Duivelsverzen uit de etalage gehaald en op de toonbank gestapeld, doch Massa en Macht heb ik nog een tijdje laten staan.